De meeste mensen die een café of restaurant draaien, weten wat een zak bonen hen kost en wat ze voor een latte vragen. De kostprijs per kop voor elke drank op de kaart volgt uit die twee getallen, met de melk en de meeneembeker erbij.
Dit artikel rekent twee gangbare dranken met voorbeeldprijzen door naar een kostprijs per kop en laat zien waar de machine geld verliest. Vul je eigen bonenprijs en je eigen dosering in terwijl je leest.
Wat er in de kostprijs per kop zit
Elke koffie begint met een dosis gemalen koffie, en bij de meeste dranken komt er melk bij. Voor een meeneemkoffie heb je ook een beker en een deksel nodig. Daarbovenop verliest de machine elke dag een beetje koffie en melk, en dat verlies hoort net zo goed in de kostprijs.
Alle vier horen in de kostprijs van één drank.
Elk onderdeel is los eenvoudig te berekenen, en de paragrafen hieronder tellen ze drank voor drank op.
Zo bereken je de espressokosten per shot
Begin bij de prijs die je per kilo bonen betaalt en de dosering die je barista’s gebruiken. Een dubbele espresso vraagt doorgaans ongeveer 18 gram gemalen bonen, wat betekent dat een kilo op papier zo’n 55 dubbele shots oplevert, een paar minder zodra je meerekent wat je doormaalt om de molen schoon te malen.
Stel dat je bonen €25 per kilo kosten. Bij 18 gram kost elke dubbele shot 45 cent aan koffie. Werk je met 20 gram per shot, dan levert dezelfde kilo 50 shots op en kost elke shot 50 cent.
Wat melk en meeneembekers aan de kostprijs toevoegen
De melk is de volgende kostenpost. Een latte vraagt ongeveer 200 milliliter melk, inclusief wat je uit de kan weggiet. Bij €1,40 per liter is dat 28 cent, en de latte kost 73 cent voordat hij de bar verlaat.
Met havermelk van €2,60 per liter kost diezelfde 200 milliliter 52 cent, en komt de haverlatte uit op 97 cent.
Een meeneembeker met deksel kost ook iets, zeg 15 cent samen. De meeneemlatte kost dan 88 cent om te maken, tegenover 73 cent voor dezelfde drank in een kopje dat wordt afgewassen.
Waar de derving bij de machine ontstaat
Een bron van derving is het afstellen van de molen. Elke ochtend, en telkens als de bonen of het weer veranderen, trekt de barista shots om de maalgraad in te stellen en giet die weg. Zijn dat vier dubbele shots per dag, dan is dat 72 gram koffie, over 360 openingsdagen ongeveer 26 kilo, oftewel zo’n €650 bij €25 per kilo.
Doseringsdrift is in dit voorbeeld het grotere getal. Een molen die op 18 gram staat, kan langzaam oplopen naar 19 en zo elke shot een gram zwaarder maken. Bij 200 koffies per dag is dat 200 gram, of €5 per dag bij €25 per kilo, en ongeveer €1.800 per jaar. Een shot wegen aan het begin van elke dienst spoort die drift op, net zoals portiecontrole dat in de keuken doet.
Bij de melk speelt hetzelfde. Een kan die te groot is voor de drank, laat elke keer meer achter. Noteer een week of twee in het dervingslogboek wat je weggiet, om te zien hoeveel het wordt.
Zo bepaal je de prijzen op de koffiekaart
Met de kostprijs per drank op tafel wordt het bepalen van de koffieprijzen in een café een eenvoudige som. Je verkoopt een espresso voor €3,00 exclusief btw en hij kost 45 cent, dus je zit op een foodcostpercentage van 15. Een latte van €4,00 exclusief btw kost 73 cent, ongeveer 18 procent, en de meeneemversie zit bij dezelfde prijs op 22 procent.
Aan de espresso houd je €2,55 over en aan de latte €3,27, en dat geld betaalt de tijd van de barista en de machine. Ons artikel over prijzen op de kaart gaat in op waarom het bedrag per item net zoveel telt als het foodcostpercentage.
Plantaardige melk is één kandidaat voor een eigen prijs. De haverlatte kost 24 cent meer dan die met koemelk, en een toeslag van die omvang of iets meer houdt beide dranken op dezelfde marge in euro’s. De meeneembeker is de andere kandidaat, als vaste kostenpost bij elke meeneembestelling.
Zo zie je de koffie in de voorraadtelling
Zodra je in Stockifi de kassaknop van elke drank koppelt aan een recept met de dosering en de melk, telt elke verkochte koffie mee in het theoretische verbruik van bonen en melk. Een voorraadtelling laat vervolgens zien hoeveel koffie er echt doorheen is gegaan. Gebruikte het café in een maand 30 kilo bonen terwijl de verkoop 26 verklaart, dan zoek je uit waar het gat van vier kilo vandaan komt, en doseringsdrift en weggegoten shots zijn twee van de gebruikelijke oorzaken. Leg je de afstelshots als derving vast in de app, dan vallen ze buiten het onverklaarde gat. Bekijk hoe afwijkingsanalyse werkt.
Veelgestelde vragen
Wat kost het om een kop koffie te maken? Met bonen van €25 per kilo en een dubbele shot van 18 gram kost de koffie in een espresso ongeveer 45 cent. Een latte met 200 milliliter melk van €1,40 per liter komt uit op ongeveer 73 cent. Je eigen getal hangt af van je bonenprijs en je dosering.
Hoeveel shots zitten er in een kilo koffie? Ongeveer 55 dubbele shots van 18 gram, of 50 van 20 gram, vóór het schoonmalen en afstellen.
Moet havermelk extra kosten? De haverlatte in het voorbeeld kost 24 cent meer om te maken dan die met koemelk. Een toeslag van minstens dat bedrag houdt de twee dranken op dezelfde marge in euro’s.
Hoe verlaag je de koffiederving? Weeg een shot aan het begin van elke dienst om doseringsdrift op te sporen, en gebruik een melkkan die bij de drank past. Leg je de shots vast die je tijdens het afstellen weggiet, dan zie je wat ze kosten.
Zo controleer je je eigen kostprijs per kop
Het snelst begin je bij je best verkochte drank. Weeg de dosis voor één shot zodra die uit de molen komt, en reken met die dosis, je bonenprijs en de melk de kostprijs per kop voor die drank uit.